Kurator Oświaty nakazuje pilny przegląd procedur

Bezpieczeństwo w wielkopolskich szkołach pod lupą. Kurator Oświaty nakazuje pilny przegląd procedur

Wielkopolski Kurator Oświaty, dr Igor Marek Bykowski, skierował do dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek oświatowych w całym województwie oficjalny komunikat (z dnia 8 października 2026 r.) dotyczący wzmocnienia zasad bezpieczeństwa oraz przygotowania na sytuacje kryzysowe. Choć Kuratorium podkreśla, że placówki pozostają miejscami bezpiecznymi, to w obliczu zmieniających się uwarunkowań oraz ostatnich zdarzeń konieczna jest natychmiastowa weryfikacja obowiązujących rozwiązań.

Szerszy kontekst i stopnie alarmowe w Polsce

Jak zaznacza Wielkopolski Kurator Oświaty, katalog potencjalnych zagrożeń dla dzisiejszych szkół jest znacznie szerszy niż jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu. Obejmuje on nie tylko pożary, awarie czy gwałtowne zjawiska pogodowe, ale także niebezpieczne zachowania osób przebywających w placówce, ryzyko wtargnięcia osób nieuprawnionych oraz zagrożenia wynikające z szerszej sytuacji geopolitycznej (w tym skutki trwającej wojny w Ukrainie).

Dodatkowym tłem dla wydanych zaleceń jest fakt, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązują obecnie dwa stopnie alarmowe wprowadzone na podstawie ustawy o działaniach antyterrorystycznych:

• Drugi stopień alarmowy BRAVO – oznaczający podwyższony poziom zagrożenia wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym, wymagający zachowania szczególnej czujności i gotowości do reagowania.

• Drugi stopień alarmowy BRAVO-CRP – odnoszący się do zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych administracji publicznej oraz infrastruktury krytycznej.

Kurator wyraźnie akcentuje, że obowiązywanie tych stopni nie oznacza bezpośredniego zagrożenia dla szkół i przedszkoli. Stanowi jednak silne uzasadnienie dla systematycznego przeglądu procedur, podnoszenia świadomości całej społeczności szkolnej oraz wzmacniania odporności społecznej i obrony cywilnej.

Dostęp do budynków pod ścisłą kontrolą

Jednym z najważniejszych zaleceń jest wyeliminowanie sytuacji, w których osoby postronne mogą swobodnie poruszać się po terenie placówki. Dyrektorzy zostali zobowiązani do wykonania pilnego przeglądu sposobu zabezpieczenia drzwi wejściowych oraz pozostałych wejść i wyjść z budynków.

Zgodnie z komunikatem:

• Uczniowie, nauczyciele oraz pozostali pracownicy muszą mieć zapewniony swobodny dostęp do wnętrza budynku w godzinach pracy szkoły.

• Osoby spoza społeczności szkolnej (w tym rodzice, opiekunowie, interesanci, kontrahenci i inni goście) nie mogą wchodzić do budynku w sposób samodzielny i niekontrolowany. Ich wejście może nastąpić dopiero po zgłoszeniu obecności, podaniu celu wizyty oraz uzyskaniu zgody i otwarciu drzwi przez upoważnionego pracownika.

• Dyrektorzy mają obowiązek wprowadzić lub zweryfikować rejestr wejść i wyjść osób zewnętrznych, umożliwiający ustalenie, kto, kiedy i w jakim celu przebywał w obiekcie. Z obowiązku wpisu mogą zostać wyłączone osoby wykonujące czynności służbowe (m.in. policjanci, strażacy, zespoły ratownictwa medycznego, strażnicy graniczni, prokuratorzy, żołnierze, pracownicy Kuratorium oraz przedstawiciele organu prowadzącego), o ile legitymują się odpowiednimi uprawnieniami.

Ważne zastrzeżenie: Mechanizmy kontroli dostępu w żaden sposób nie mogą naruszać przepisów ochrony przeciwpożarowej. Nie chodzi o mechaniczne zamykanie wyjść na klucz bez możliwości ewakuacji, lecz o taką organizację ruchu, która chroni przed nieupoważnionym wtargnięciem przy zachowaniu pełnej drożności dróg i wyjść ewakuacyjnych. Dyrektorzy powinni również zweryfikować organizację dyżurów pracowników i nadzór nad wejściami, zwłaszcza w godzinach szczytu (rozpoczęcie i zakończenie zajęć).

Rozmowy z uczniami i pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Kurator wskazał na kluczową rolę przygotowania samych uczniów. W nadchodzącym tygodniu godziny z wychowawcą mają zostać przeznaczone na przeprowadzenie z dziećmi i młodzieżą rozmów na temat właściwego zachowania w sytuacjach kryzysowych.

Przekaz ma obejmować:

1. Wyjaśnienie zasad postępowania po ogłoszeniu alarmu, w czasie ewakuacji, schronienia lub w razie wtargnięcia osoby stwarzającej zagrożenie.

2. Przypomnienie o konieczności zachowania spokoju, bezwzględnego stosowania się do poleceń nauczycieli i służb oraz nieutrudniania akcji ratowniczej.

3. Wyczulenie uczniów na potrzebę natychmiastowego zgłaszania wszelkich niepokojących sygnałów (np. obecności obcych osób, nietypowego zachowania, pozostawionych bez nadzoru przedmiotów).

Rozmowy muszą być dostosowane do wieku i dojrzałości uczniów, prowadzone rzeczowo i bez wzbudzania niepotrzebnego lęku. Nauczyciele mają również za zadanie obserwować reakcje uczniów po przeprowadzeniu tych zajęć. W przypadku zauważenia u dzieci nadmiernego stresu lub napięcia, szkoła ma natychmiast zapewnić pomoc psychologiczno-pedagogiczną ze strony pedagoga, psychologa szkolnego lub innych specjalistów.

Obligatoryjne posiedzenia rad pedagogicznych i rola personelu niepedagogicznego

Do 22 października 2026 r. w każdej placówce musi odbyć się posiedzenie rady pedagogicznej dedykowane tematyce bezpieczeństwa. Zgodnie z art. 69 ust. 3a Prawa oświatowego, za zgodą lub na wniosek rady pedagogicznej, w części spotkania obowiązkowo uczestniczyć mają pracownicy administracji i obsługi (m.in. woźni, portierzy, sekretarki, konserwatorzy).

Jak zaznacza Kurator, bezpieczeństwo nie zależy wyłącznie od nauczycieli. Personel niepedagogiczny częstokroć jako pierwszy styka się z zagrożeniem przy wejściu do budynku i musi wiedzieć, jak powiadomić służby, zabezpieczyć obiekt i jak postępować do czasu przybycia Policji czy Straży Pożarnej.

Rady pedagogiczne nie mogą ograniczać się do odczytania dokumentów. Ich celem jest praktyczne przećwiczenie i przeanalizowanie najważniejszych kwestii, w tym:

• Sposobów alarmowania i ewakuacji/schronienia,

• Postępowania w przypadku wtargnięcia napastnika,

• Zabezpieczenia wejść i poszczególnych stref budynku,

• Powiadamiania służb ratunkowych i organizacji komunikacji wewnętrznej,

• Zasad przekazywania informacji rodzicom i opiekunom,

• Podziału zadań między pracowników oraz opieki nad uczniami wymagającymi szczególnego wsparcia.

Miejsca schronienia i wniosek do organów prowadzących

Ważnym elementem komunikatu jest kwestia zapewnienia bezpiecznego schronienia w budynkach szkolnych. Kurator zwrócił uwagę, że dyrektorzy nie zawsze posiadają specjalistyczną wiedzę techniczną i środki na samodzielną ocenę konstrukcji budynków.

Z tego względu dyrektorzy zostali zobowiązani do wystąpienia do organów prowadzących (gmin, powiatów) z wnioskiem o:

• Wspólną analizę warunków lokalowych i wyznaczenie pomieszczeń mogących pełnić funkcję tymczasowego schronienia (wskazanie to nie oznacza automatycznie spełnienia wymogów formalnych budowli ochronnych, lecz służy podniesieniu poziomu ochrony na mocy art. 10 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego).

• Przekazanie informacji o zapotrzebowaniu na modernizację zabezpieczeń wejść, systemów kontroli dostępu, monitoringu, oświetlenia, infrastruktury alarmowej oraz organizację szkoleń i ćwiczeń dla kadry.

Działania te powinny być konsultowane z lokalnymi komórkami zarządzania kryzysowego, Państwową Strażą Pożarną oraz Policją.

Szkolenie online dla dyrektorów

W celu wsparcia kadry kierowniczej Kuratorium Oświaty w Poznaniu, we współpracy z placówkami doskonalenia nauczycieli i służbami, organizuje naradę online poświęconą zarządzaniu szkołą w sytuacji kryzysowej.

• Data i godzina: Poniedziałek, 12 października 2026 r., godz. 11:00.

• Dostęp: Link do spotkania zostanie opublikowany wyłącznie w Programie Informacyjnym Kuratorium Oświaty (PIKO).

Kurator zaapelował na koniec, aby kwestii bezpieczeństwa nie traktować wyłącznie jako wymogu formalnego czy papierowej dokumentacji, lecz jako stały element odpowiedzialnego zarządzania placówką.