Powiat Leszczyński uchwala Program Opieki nad Zabytkami

Powiat Leszczyński uchwala Program Opieki nad Zabytkami na lata 2026–2029

Rada Powiatu Leszczyńskiego podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Powiatowego Programu Opieki nad Zabytkami na lata 2026–2029. Nowy dokument strategiczny wyznacza cele oraz zadania związane z ochroną, konserwacją i promocją wyjątkowego dziedzictwa kulturowego i krajobrazowego regionu.

Uchwalony program jest kontynuacją działań realizowanych w latach 2021–2024. Opracowano go na podstawie art. 87 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, po uzyskaniu pozytywnej opinii Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Bogactwo dziedzictwa Powiatu Leszczyńskiego

Powiat Leszczyński — obejmujący gminy Osieczna, Rydzyna, Krzemieniewo, Lipno, Święciechowa, Wijewo oraz Włoszakowice — charakteryzuje się wyjątkowym nagromadzeniem obiektów o wielkiej wartości historycznej i architektonicznej.

Zgodnie z danymi zawartymi w programie, w granicach powiatu znajduje się:

• 173 obiekty i zespoły wpisane do rejestru zabytków nieruchomych;

• 2 008 zabytków nieruchomych ujętych w wojewódzkiej i gminnych ewidencjach zabytków;

• 2 487 pozycji w rejestrze i ewidencji zabytków ruchomych (obejmujących m.in. wyposażenie świątyń, pałaców, dzieła sztuki czy historyczne nagrobki);

• 58 stanowisk archeologicznych wpisanych do rejestru.

Dumnym punktem na mapie zabytków powiatu jest Założenie rezydencjonalno-urbanistyczne Rydzyny, które na mocy Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 2017 roku posiada status Pomnika Historii.

Najcenniejsze obiekty na mapie powiatu

Dokument szczegółowo charakteryzuje zasób zabytkowy regionu, dzieląc go na kluczowe kategorie:

1. Rezydencje i dwory

Do najważniejszych świeckich obiektów zaliczają się barokowy Zamek w Rydzynie oraz Zamek w Osiecznej ze skrzydłami i wieżą z 1900 roku. Region słynie również z licznych zespołów pałacowo-parkowych i dworskich, m.in. w Pawłowicach (z pałacem projektu Carla Gottharda Langhansa), Górznie, Drobninie, Drzeczkowie, Garzynie, Długich Starych, Trzebinach, Włoszakowicach i Witosławiu.

2. Architektura sakralna

Wśród zabytków sakralnych wyróżniają się zarówno reprezentatywne budowle murowane — jak barokowy kościół św. Stanisława w Rydzynie czy gotyckie i późnogotyckie świątynie w Osiecznej, Kąkolewie, Wilkowicach, Zbarzewie i Długich Starych — jak i cenny zespół architektury drewnianej oraz szachulcowej, reprezentowany m.in. przez kościoły w Dąbczu, Drzeczkowie, Niechłodzie, Świerczynie, Kaczkowie oraz Jezierzycach Kościelnych.

3. Zabytki techniki i krajobraz wiejski

Tradycję regionu odzwierciedlają wiatraki koźlaki (zachowane m.in. w Osiecznej, Dąbczu, Świerczynie, Brennie i Bukówcu Górnym) oraz liczne historyczne zespoły folwarczne ze spichlerzami, gorzelniami i kuźniami. Istotną rolę odgrywają także tradycyjne układy urbanistyczne miast (Rydzyna, Osieczna, Święciechowa) oraz układy ruralistyczne dawnych wsi.

Priorytety i zadania na lata 2026–2029

Program wyznacza ramowy plan działań samorządu powiatowego oraz partnerów lokalnych w pięciu głównych obszarach:

1. Ochrona i konserwacja zabytków: Przeciwdziałanie degradacji substancji zabytkowej, wspieranie prac zabezpieczających i rewaloryzacyjnych przy obiektach zagrożonych.

2. Finansowanie prac: Systematyczne udzielanie dotacji z budżetu powiatu na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane na podstawie art. 81 ustawy o ochronie zabytków, a także aktywne pozyskiwanie środków zewnętrznych (w tym funduszy europejskich).

3. Edukacja i opieka społeczna: Wspieranie instytucji Społecznych Opiekunów Zabytków, oznakowywanie obiektów historycznych tablicami informacyjnymi oraz popularyzacja wiedzy o lokalnym dziedzictwie wśród mieszkańców.

4. Promocja i turystyka kulturowa: Włączanie zabytków w regionalne szlaki turystyczne, wydawanie publikacji oraz rozwój cyfrowych form promocji.

5. Ochrona krajobrazu kulturowego: Uwzględnianie ustaleń audytu krajobrazowego województwa wielkopolskiego oraz ochrona tradycyjnych układów przestrzennych i widokowych.

Przyjęcie Powiatowego Programu Opieki nad Zabytkami na lata 2026–2029 gwarantuje spójną i długofalową politykę samorządu na rzecz zachowania dziedzictwa historycznego dla przyszłych pokoleń.